Гипофосфатазия — сейрек кездешүүчү тукум куума оору
Гипофосфатазия (ГФФ) — ALPL1 генинин мутацияларынын натыйжасында ткандык спецификалык эмес шакардуу фосфатазанын жетишсиздигинен келип чыккан прогрессивдүү тукум куума зат амлашуу оорусу.
Шакардуу фосфатазанын төмөн деңгээли жана сөөк тканынын деминерализациясы сөөктөрдүн жана тиштердин жабыркашына, кээде башка органдардын ишинин бузулушуна алып келет.
Оору жаңы төрөлгөн ымыркайларда, кичинекей балдарда, өспүрүмдөрдө, жада калса чоңдордо да пайда болушу мүмкүн. Дебюттун жашы оорунун оордугун аныктайт — гипофосфатазия менен ооруган ымыркайлардын 50%дан азы бир жашка чейин жашайт. Улуураак балдарда жана өспүрүмдөрдө өсүү жана өнүгүү кечеңдейт, сөөктөрдүн деформациясы жана оору пайда болот, күнүмдүк активдүүлүк төмөндөйт. Чоңдордо гипофосфатазия көптөгөн начар айыккан сыныктар менен көрүнөт.
Сиздин бейтаптар үчүн гипофосфатазияны акысыз диагностикалоо
Гемотест лабораториясы «Академик Н. П. Бочков атындагы Медициналык-генетикалык илимий борбор» ФМБМ жана «Балдардын ден соолугунун Улуттук медициналык изилдөө борбору» ФМАМ (Москва) менен биргеликте балдар жана өспүрүмдөр үчүн ЛКЛЖ скрининг программасына акысыз катышууга чакырат.
Гипофосфатазияны эрте аныктоо же жокко чыгаруу бейтапты алып баруунун оптималдуу тактикасын өз убагында тандоого жана анын майып болуп калышынын алдын алууга мүмкүндүк берет.
Программага кимдер катыша алат
18 жашка чейинки, шакардуу фосфатазанын деңгээли төмөндөгөн жана/же ГФФнын жок дегенде бир белгиси байкалган бейтаптар акысыз скринингден өтө алышат:
- сүт тиштеринин мөөнөтүнөн мурда түшүшү, 5 жашка чейин
- тиш эмалынын гипоплазиясы
- өсүүнүн кечеңдеши
- сөөктөрдүн жана/же булчуңдардын оорушу
- булчуңдардын алсыздыгы
- скелеттин деформациясы
- краниосиностоз
- басуунун кечеңдеши
- оодарылып басуу
- кайталануучу сыныктар
Программанын этаптары
18 жашка чейинки гипофосфатазиянын жок дегенде бир белгиси болгондо
Шакардык фосфатазанын активдүүлүгүнүн жыныстык курактык нормадан төмөн экендиги аныкталганда
ALPL генинин патогендик варианттары аныкталганда
Шакардуу фосфатаза — организмдеги кальций жана фосфор алмашуу процесстеринде маанилүү роль ойногон фермент. Шакардуу фосфатазанын активдүүлүгү нормалдуу болгондо, кальций менен фосфор биригип, саламаттуу сөөк тканын түзө алат. Гипофосфатазия менен ооруган адамдарда шакардуу фосфатазанын активдүүлүгү төмөндөйт, ошондуктан сөөктөрдүн минералдашуу процесси бузулуп, сөөктөрдүн деформациясына жана башка органдар тарабынан кабылдоолорго1.
Шакардуу фосфатазанын туруктуу төмөн деңгээли гипофосфатазиянын негизги лабораториялык белгиси болуп саналат .
Шакардуу фосфатазанын концентрациясы жаш курагына жана жынысына жараша өзгөрүп турарын эске алуу маанилүү, бирок бардык эле лабораторияларда референстик маанилер жынысы жана жаш курагы боюнча бөлүнгөн эмес³, бул диагнозду өз убагында коюуга тоскоол болушу мүмкүн. Ферменттин активдүүлүгүн баалоодо жыныстык-жаштык референстик маанилерге багыт алуу зарыл.
ALPL генинин молекулярдык-генетикалык изилдөөсү — бул кандан алынган ДНК анализи. Бул гендин патогендик варианттарын (мутацияларын) аныктоо «гипофосфатазия» диагнозуна болгон ишенимди арттырууга жардам берет.
Дарыгериңизге кайрылып, консультация алыңыз жана андан Гемотест лабораториясында гипофосфатазиянын акысыз скринингине атайын форма боюнча жолдомо алыңыз.
Скрининг программасы боюнча анализдерди атайын бөлүнгөн лабораториялык бөлүмдөрдө тапшырса болот. Бөлүмдөрдүн даректерин 0 (800) 111-88-88 тынымсыз байланыш телефону аркылуу тактаңыз.
Документтерди даярдаңыз:
- Бейтаптын ким экенин тастыктаган документ (тууралуу күбөлүк же паспорт);
- Бейтаптын мыйзамдуу өкүлүнүн ким экенин тастыктаган документ;
- Мыйзамдуу өкүлчүлүктү тастыктаган документ (туулгандыгы тууралуу күбөлүк, ишеним кат ж.б.).
Шакардуу фосфатазага анализ тапшырууга даярдануу
Канды ач карынга, эртең мененки саат 8ден 11ге чейин тапшыруу керек. Күндүз кандын көрсөткүчтөрү бир топ өзгөрүшү мүмкүн, эртең мененки анализдин жыйынтыгы эң ишенимдүү.
Тесттен 24 саат мурун күч келтирүүчү физикалык көнүгүүлөрдөн баш тартуу керек.
Кан тапшыруудан 8 саат мурун тамак жегенге болбойт, ошондой эле шире, сүт же башка суусундуктарды ичүүгө болбойт. Газдалбаган суу ичсе болот. Изилдөөнүн алдында жеңил, майлуу эмес тамак менен тамактануу жакшы.
Анализге 1–2 саат калганда стресстен жана физикалык чыңалуудан (чуркоо, тепкич менен тез көтөрүлүү) качуу керек.
Кан тапшыруудан 15 мүнөт мурун бир аз эс алуу керек: лабораториялык бөлүмдө отуруп, дем алып, тынчтануу керек.
Балдардан кан алуу эрежелери:
ALPL генинин молекулярдык-генетикалык изилдөөсүнө даярдануу
Эгерде бейтапта жилик чучугун көчүрүп отургузган болсо, өзөк клеткалары менен дарыланган болсо, ошондой эле акыркы 3 айдын ичинде ага кан куюлган болсо, буйрутманы тариздөөдө бул тууралуу билдириңиз.
Кайрадан кан тапшыруунун кереги жок, анткени лабораториялык бөлүмгө биринчи жолу келгенде, эки этапты тең аткаруу үчүн эгерде экинчи этапка муктаждык жаралып калса, дароо 2 пробирка кан алынат.
Шакардуу фосфатазага анализ жасоо мөөнөтү — 3 күнгө чейин, ALPL гениндеги патогендик варианттарды молекулярдык-генетикалык изилдөө мөөнөтү — 1 айга чейин.
Анализдердин жыйынтыктары сайттагы бейтаптын профилинде жеткиликтүү болот, ошондой эле электрондук почтага жөнөтүлөт. Жыйынтыгы бар кагаз бланкын Гемотесттин каалаган бөлүмүнөн өздүктү тастыктаган документти көрсөтүү менен алууга болот.
ALPL генинин молекулярдык-генетикалык анализинин оң жыйынтыгы чыккан учурда, бейтап Гемотесттин дарыгер-генетигинин консультациясынан өтөт. Диагнозду тастыктоо же жокко чыгаруу үчүн кошумча текшерүү талап кылынат.
Эгерде ALPL генинде мутация табылган жок болсо, шакардуу фосфатазага анализди дагы эки жолу 1 ай аралык менен кайталап, анын деңгээли туруктуу төмөндөгөн учурда дарыгер-генетикке кайрылуу максатка ылайыктуу болот.
Булактар
- «Фосфор алмашуунун бузулушу (гипофосфатазия)» клиникалык сунуштамалары, 2023 https://cr.minzdrav.gov.ru/recomend/770_1 кайрылган күнү 07.05.2024
- Rush, E.T., Moseley, S. & Petryk, A. Burden of disease in pediatric patients with hypophosphatasia: results from the HPP Impact Patient Survey and the HPP Outcomes Study Telephone interview. Orphanet J Rare Dis 14, 201 (2019). https://-doi.org/10.1186/s13023-019-1167-5.
- Рамазанова К.М., Витебская А.В. Щелочная фосфатаза в диагностике заболеваний у детей. Вопросы практической педиатрии. 2024; 19(2): 157–162. DOI: 10.20953/1817-7646-2024-2-157-162
- Dahir K. M., Seefried L., Kishnani P. S., et al. Clinical profiles of treated and untreated adults with hypophosphatasia in the Global HPP Registry // Orphanet Journal of Rare Diseases. 2022. Vol. 17. P. 277. doi:10.1186/s13023-022-02393-8
© 2024 AstraZeneсa. Бардык укуктар корголгон
Материал кеңири аудиторияга арналган. Бул бөлүмдө берилген маалымат дарыгердин консультациясынын ордун баспайт жана анын ордуна колдонулбайт. Дарыгердин консультациясын алуу зарыл.
Жактыруу номуру: RU-27395 Жактыруу датасы: 15.01.2026, Жарактуулук мөөнөтү: 14.01.2028
