Канды текшерүүгө даярдануу

Жалпы эрежелер

• Көпчүлүк анализдер үчүн канды эртең менен, саат 8ден 11ге чейин, ачкарын тапшыруу сунушталат (акыркы тамак ичүү менен кан тапшыруунун ортосунда 8 сааттан кем эмес убакыт өтүшү керек, сууну кадимки режимде ичүүгө болот), анализдин алдында — майлуу тамактарды чектөө менен жеңил кечки тамак ичүү керек.

Эгерде сиз дары-дармектерди кабыл алып жатсаңыз, бул тууралуу дарыгериңизге сөзсүз түрдө эскертиңиз.

• Липиддик профилге (жалпы холестерин, ЖТЛП-холестерин, ТТЛП-холестерин, ӨТТЛП-холестерин, триглицериддер, липопротеин (а), аполипопротеин А1, аполипопротеин В) канды ачкарын гана, 12-14 саат ачка жүргөндөн кийин тапшыруу керек, глюкозага толеранттуулук тестин — 8-14 саат ачка жүргөндөн кийин тапшыруу керек.
• ГастроПанель^® (скрининг) жана ГастроПанель^® (жүктөм менен) анализдерин 4-10 саат ачка жүргөндөн кийин тапшыруу керек.
• Анализге 24 саат калганда алкоголду, күчтүү физикалык күч келтирүүнү, дары-дармектерди кабыл алууну (дарыгер менен макулдашуу боюнча) токтотуу зарыл.
• Анализге 1-2 саат калганда тамеки чегүүдөн, шире, чай жана кофе ичүүдөн баш тартуу керек, газдалбаган суу ичүүгө болот. Физикалык чыңалууну (чуркоо, тепкич менен тез көтөрүлүү), эмоционалдык козголууну жокко чыгаруу керек. Кан тапшыруудан 15 мүнөт мурун эс алып, тынчтануу сунушталат.
• Физиотерапиялык процедуралардан, инструменталдык текшерүүдөн, рентгенологиялык жана ультра добуш изилдөөлөрдөн, укалоодон жана башка медициналык процедуралардан кийин дароо лабораториялык изилдөө үчүн кан тапшырууга болбойт.
• Лабораториялык көрсөткүчтөрдү динамикада көзөмөлдөөдө кайталап изилдөөлөрдү бирдей шарттарда — бир лабораторияда, канды сутканын бирдей убагында тапшыруу ж.б. жүргүзүү сунушталат.
• Изилдөөлөр үчүн канды дары-дармектерди ичүүнүн башталышына чейин же аларды токтоткондон кийин 10-14 күндөн эрте эмес тапшыруу керек. Кандайдыр бир дары-дармектер менен дарылоонун эффективдүүлүгүн көзөмөлдөөнү баалоо үчүн дары-дармекти акыркы жолу кабыл алгандан кийин 7-14 күндөн кийин изилдөө жүргүзүү керек.

7 жашка чейинки балдардан кан алуу

Баланы психологиялык жактан даярдоо

Энеге коюлуучу негизги талап — толук тынчтыкты сактоо. Балдар, айрыкча кичинекей балдар, энесинин маанайын абдан сезгичтик менен кабыл алышат жана эгер ал алдыдагы процедурадан корксо, алар дагы нервденип башташат. Мектепке чейинки курактагы же мектеп жашындагы балага эмне болорун талкуулоо пайдалуу. Аны коркутууга болбойт, айрыкча эгер ал биринчи жолу кан тапшырып жатса. Ошондой эле, балада жагымсыз сезимдер пайда болушу мүмкүн экенин эскертүүгө болот.

Кан алуунун алдында балаңыздын зерикпешине кам көрүңүз. Өзүңүз менен баланын жашына жараша китеп, анын сүйүктүү оюнчугун, фломастерлери бар боёгучту алыңызБул анын убактысын гана ээлебестен, алдыдагы процедурадан коркууга көңүл топтоого жол бербейт.

Анализ учурунда дарыгердин кабинетинде сиздин катышууңуз керекпи же жокпу, чечиңиз. Албетте, эгер балаңыз кичинекей болсо, ал керек болот, бирок кээ бир окуучуларга, атүгүл кенже класстардан болсо да, ата-энесинин катышуусу тоскоол болуп, ыйлоого же нааразычылыкка алып келиши мүмкүн. Баланын психологиялык өзгөчөлүктөрүнө көңүл буруңуз.

Кан алуу процедурасы учурунда кичинекей балдарды колуңузда кармоо керек. Эгерде бала энесинин жылуулугун жана коргоосун сезсе, ал тааныш эмес жана коркунучтуу кырдаалда да рефлекстүү түрдө тынчтанат.

Кан алууну процедуралык кабинетке киргенден кийин дароо баштоо сунушталбайт. Балага айлана-чөйрө жана анын колунан кармай турган тааныш эмес адам менен таанышууга бир нече мүнөт берүү керек.

Анализден кийин баланы жакшы жүрүм-туруму үчүн эмне менен кубантууга болору жөнүндө ойлонуп көрүңүз. Кичинекей күтүлбөгөн белек процедура жөнүндө жагымсыз таасирлерди жумшартууга жардам берет.

Кан тапшырууга даярдануу

Кан анализин тапшыруу үчүн эң ылайыктуу убакыт — эртең мененки убакыт: бардык анализдердин нормалары эртең мененки саат 8ден 11ге чейинки убакыт аралыгы үчүн иштелип чыккан.

Кан анализине 1-2 күн калганда баланын рационунан майлуу жана куурулган тамактарды, таттууларды алып салуу керек.

1-2 жаштагы балдардан кан анализин алууну кийинки тамактандырууга жакыныраак кылып жөнгө салууга аракет кылыңыз. Акыркы тамактангандан кийин 2-3 сааттан кем эмес убакыт өтүшү керек!

2 жаштан жогору балдар анализ үчүн канды катуу ачкарын тапшырышат. Акыркы тамак ичүү менен кан тапшыруунун ортосунда 6-8 сааттан кем эмес убакыт өтүшү керек.

Процедуралык кабинеттен чыккандан кийин дароо тамактанууга мүмкүнчүлүк болушу үчүн, өзүңүз менен даамдуу нерсе алыңыз. Кан тамырлардын жакшы толушу үчүн кан алууга 30 мүнөт калганда бала 50-100 мл суюктук, жакшысы суу ичиши керек. Кандагы глюкозанын деңгээлин изилдөөдө балага суу гана берүүгө болот!

1 күндөн 12 айга чейинки балдардан кан алуу

Ымыркайлардан кан анализин алууну тамактандыруунун ортосундагы тыныгууга, экинчи тамактандырууга жакыныраак кылып жөнгө салууга аракет кылыңыз. Кан тамырлардын жакшы толушу үчүн кан алууга 30 мүнөт калганда бала 50-100 мл суюктук, жакшысы суу ичиши керек. Кандагы глюкозанын деңгээлин изилдөөдө балага суу гана берүүгө болот!

Кан алуу учурунда баланын колу сөзсүз түрдө жылуу болушу керек. Эгерде сиз көчөдөн келген болсоңуз же бөлмө салкын болсо, баланын колун жылытуу керек. Бул милдеттүү жана абдан маанилүү шарт: анын аткарылышы кан алууда алынган кандын көлөмүнө көз каранды.

Түздөн-түз процедуранын алдында баланы мүмкүн болушунча ыңгайлуу кылып жайгаштыруу керек. Бала тынчтанып, айланадагы мейкиндикке көнүшү үчүн кан алуунун алдында бир нече мүнөт күтүү керек.

Айрым изилдөөлөр

• Кандын жалпы анализи
• Мочевина
• Холестерин, липопротеиндер
• Глюкоза
• Глюкозага толеранттуулук тести
• Гаптоглобин
• Альфа-2-макроглобулин
• Сары суу темири жана ферритин
• ФиброТест, ФиброМакс, СтеатоСкрин
• Гормоналдык изилдөөлөр
• Калкан безинин гормондору
• Жыныстык гормондор
• Пролактин, Макропролактин
• Ингибин B
• Адреналин жана норадреналин
• Ренин, ангиотензин
• Альдостерон
• АКТГ, кортизол
• Инсулин, С-пептид
• ГастроПанель^® (Гастрин-17, Гастрин-17 стимулдаштырылган, пепсиноген I, пепсиноген II, H. Pylori IgG)
• Гемостазиологиялык изилдөөлөр
• Протеин С, Протеин S, Виллебранд фактору
• ПСА (жалпы, эркин)
• СА-125 энелик бездер
• РЭА
• Альфа-фетопротеин
• Инфекциялардын болушуна канды изилдөө

Жалпы эрежелер бардык анализдерге тиешелүү, бирок кээ бир изилдөөлөр атайын даярдыкты жана кошумча чектөөлөрдү талап кылат. Төмөндө көрсөтүлгөн сунуштарды так аткаруу абдан маанилүү, анткени мындай учурда гана изилдөөлөрдүн ишенимдүү натыйжалары алынат.

Кандын жалпы анализи

Кан эртең менен ачкарын тапшырылат (же күндүзгү/кечки сааттарда, акыркы тамактангандан 8 сааттан кийин). Изилдөөгө 1-2 күн калганда рациондон майлуулугу жогору азыктарды алып салуу керек.

Мочевина

Изилдөөгө 1-2 күн калганда диетаны сактоо зарыл: пуринге бай азыктарды — боорду, бөйрөктү колдонуудан баш тартуу, ошондой эле рациондо этти, балыкты, кофени, чайды мүмкүн болушунча чектөө керек. Күчтүү физикалык күч келтирүүгө болбойт.

Холестерин, липопротеиндер

Эгерде бул дарылар менен терапиянын гиполипидемикалык эффектин аныктоо максаты коюлбаса, изилдөөгө эки жума калганда кандагы липиддердин деңгээлин төмөндөтүүчү дарыларды токтотуу зарыл.

Глюкоза

Глюкозага кан тапшырууда (анализдерге даярдануунун негизги талаптарына кошумча) тишти жууп, сагыз чайнап, чай/кофе ичүүгө болбойт (атүгүл таттуу эмес). Эртең мененки бир чыны кофе көрсөткүчтөрдү түп-тамырынан бери өзгөртөт. Ошондой эле, диуретиктер жана башка дарылар таасир этет.

Глюкозага толеранттуулук тести

Глюкозага толеранттуулук тести кандын курамындагы глюкозанын көлөмү 6,7 ммоль/л ашпаган шартта гана жүргүзүүгө жол берилет, ошондуктан изилдөөнүн алдында лабораториялык бөлүмдө глюкозага экспресс-анализ жүргүзүлөт. Ал өзүнчө төлөнөт.

Тесттин түрүнө жараша анализге кан эки же үч жолу алынат: ачкарын, углеводдук жүктөмдөн кийин 1 сааттан кийин жана 2 сааттан кийин (адамга 75 г кургак глюкозасы бар 200 мл кант сиропун ичиришет). Ушул убакыттын баарында (болжол менен 2,5 саат) лабораториялык бөлүмдө болуу керек.

Эгерде канды кош бойлуу аял тапшырса, ал изилдөөнүн аталышы, кош бойлуулуктун мөөнөтү, берилген күнү, дарыгердин колу жана мөөрү көрсөтүлгөн жолдомону бериши керек.

• Изилдөөгө 3 күн калганда кадимки физикалык күч келтирүүнү жана күнүмдүк рационду кармануу зарыл, анын курамында 125-150 г кем эмес углеводдор болушу керек (бул көпчүлүк адамдарга мүнөздүү тамактануу стили: мисалы, орточо порция күрүч, кара күрүч же картөшкө пюресинде 45 г жакын углеводдор, жашылча салатынын порциясы — 30га жакын).
• Тестке 24 саат калганда алкоголду алып салуу, тамеки тартпоо жана күчтүү физикалык күч келтирүүдөн баш тартуу керек. Дарыгер менен макулдашуу боюнча адреналинди, стероиддерди, кофеинди, тиазиддик катардагы диуретиктерди, психотроптук каражаттарды жана антидепрессанттарды кабыл алууну токтотуу керек.
• Канды эртең менен саат 8ден 11ге чейин 8-14 саат ачка болгондон кийин тапшыруу керек.
• Кан алууга 8 саат калганда тамак жебеш керек, ошондой эле курамында кант бар суусундуктарды (шире, сүт, кофе ж.б.) ичүүгө болбойт. Газдалбаган суу ичүүгө болот. Изилдөөнүн алдында жеңил, майлуу эмес тамак менен кечки тамактануу жакшыраак.
• Кан алууга 15 мүнөт калганда бир аз эс алуу каалаган нерсе: лабораториялык бөлүмдө отуруу, дем алуу, тынчтануу.
• Углеводдук жүктөмдөн кийин жана канды кийинки алууга чейин (2 сааттан кийин же 1 сааттан кийин жана 2 сааттан кийин) лабораториялык бөлүмдө тынч жатуу же отуруу керек.

Изилдөө жүргүзүүгө чектөөлөр:

• 14 жашка чейинки курак;
• Кош бойлуулуктун 28 жумадан ашык мөөнөтү (тапшыруунун акыркы мөөнөтү — 27 жума жана 6 күн);
• Глюкозага экспресс-тесттин натыйжасы 6,7 ммоль/л жогору.

Натыйжага таасир этүүчү факторлор

Кандагы глюкозанын деңгээлине кээ бир дары-дармектерди кабыл алуу таасир этет, алардын ичинде:

• кортикостероиддик гормондор,
• статиндер,
• вируска каршы жана заара айдоочу каражаттар,
• психотроптук каражаттар жана антидепрессанттар,
• жөтөлгө каршы сироптор.

Мындан тышкары, кандагы глюкозанын концентрациясы стресске, чарчоого жооп катары өзгөрөт, ал эми аялдарда — этек кир учурунда да өзгөрөт.

Курч же өнөкөт сезгенүү ооруларында, алкоголдук боор циррозунда, вирустук гепатиттерде, глюкозанын сиңүүсүнүн бузулушу менен ЖКТ патологияларында анализдин натыйжалары жалган оң же жалган терс болушу мүмкүн.

Гаптоглобин

Изилдөөнүн алдында төмөнкү дарыларды кабыл алууну токтотуу зарыл: дапсон, метилдопа, сульфасалазин, эстрогендер, пероралдык контрацептивдер, тамоксифен, андрогендер.

Альфа-2-макроглобулин

Изилдөөгө үч күн калганда этти колдонуудан баш тартуу зарыл.

Сары суу темири жана ферритин

Дарыгер менен макулдашуу боюнча темир камтыган дары-дармектерди кабыл алуунун башталышына чейин же аларды токтоткондон кийин 7-14 күндөн эрте эмес кан тапшыруу сунушталат.

Сары суу темирге анализ үчүн гана: аялдар канды этек кирге чейин же андан кийин тапшырышы керек.

ФиброТест, ФиброМакс, СтеатоСкрин

Кан алуу эртең менен ачкарын гана жүргүзүлөт. Изилдөөгө 1-2 күн калганда аскорбин кычкылдыгын кабыл алуу сунушталбайт, ошондой эле сары сууну жасалма түскө боёгон дарыларды жана азыктарды (сабиз, апельсин) алып салуу зарыл.

ФиброМакс изилдөөсүн жүргүзүү үчүн өзүңүздүн так салмагыңызды жана боюңузду көрсөтүү зарыл.

Гормоналдык изилдөөлөр

Гормоналдык изилдөөлөр үчүн канды эртең менен ачкарын, эртең мененки саат 8ден 11ге чейин тапшыруу зарыл. Мындай мүмкүнчүлүк жок болгон учурда, кээ бир гормондорго канды акыркы тамактангандан кийин 4-5 сааттан кийин күндүзгү/кечки сааттарда тапшырууга болот (канды эртең менен гана тапшыруу зарыл болгон изилдөөлөрдөн тышкары). Анализдерди тапшыруунун алдында адис дарыгерден консультация алуу зарыл.

Анализдерди тапшырууга 1-2 күн калганда рациондон майлуулугу жогору азыктарды алып салуу керек, акыркы тамак ашыкча болбошу керек. Изилдөөгө 1 күн калганда психоэмоционалдык жана физикалык комфорт (ысып кетүүсүз жана муздап кетүүсүз тынч абал) зарыл.

Калкан безинин гормондору

Калкан безинин функциясына таасир этүүчү дарыларды изилдөөгө 2-4 жума калганда (дарылоочу дарыгер менен макулдашкандан кийин) тиреоиддик гормондордун деңгээлин биринчи жолу текшерүүдө токтотуу керек. Дарылоону көзөмөлдөөдө изилдөө күнү дарыларды кабыл алууну токтотуу жана бул тууралуу жолдомо бланкасында сөзсүз белгилөө керек (ошондой эле башка дарыларды: аспиринди, транквилизаторлорду, кортикостероиддерди, пероралдык контрацептивдерди кабыл алуу жөнүндө маалыматты белгилөө керек).

Жыныстык гормондор

Репродуктивдүү курактагы аялдарда гормоналдык изилдөөлөрдүн натыйжаларына этек кир циклинин фазасы менен байланышкан физиологиялык факторлор таасир этет. Жыныстык гормондорго текшерүү учурунда этек кир циклинин фазасын көрсөтүү керек. Репродуктивдүү системанын гормондорун циклдин күндөрү боюнча так тапшыруу зарыл:

• ЛГ, ФСГ — циклдин 2-3 күнү;
• Эстрадиол — циклдин 2-3 же 21-23 күнү;
• Прогестерон — циклдин 21-23 күнү, 28 күндүк циклде. Эгерде цикл 28 күндөн көп же аз болсо, анда болжолдонгон этек кирге 7 күн калганда.
• 17-ОН-прогестерон, Тестостерон — 2-3 күн;
• Дигидротестостерон, Андростендион глюкуронид, Эркин тестостерон, Андростендион, Жыныстык гормондорду байланыштыруучу глобулин — циклдин 2-3 күнү.
• Антимюллер гормону — циклдин каалаган күнү.

Пролактин, Макропролактин

Этек кир циклинин 2-3 күнү канды эртең менен, тынч абалда тапшыруу керек, изилдөөнүн алдында сүт бездерин пальпациялоону токтотуу керек. Ошондой эле, анализдин натыйжасына кээ бир дары-дармектерди кабыл алуу таасир этет, ошондуктан изилдөөгө бир нече күн калганда (дарыгер менен макулдашуу боюнча) төмөнкүлөрдү токтотуу сунушталат:

• эстроген препараттары,
• трициклдик антидепрессанттар,
• опиаттар,
• нейролептиктер,
• гипотензивдик препараттар.

Ингибин B

Аялдарга изилдөө этек кир циклинин 3 күнү жүргүзүлөт. Кан алууга 3 күн калганда күчтүү спорттук машыгууларды токтотуу керек. Изилдөөнү каалаган курч оорулар учурунда жүргүзүүгө болбойт. Кан алууга 1 саат калганда тамеки тартпоо керек.

Адреналин жана норадреналин

Изилдөөгө 8 күн калганда дары-дармектерди: салицилаттарды, β-блокаторлорду алып салуу керек. Изилдөөгө 1 күн калганда оор физикалык күч келтирүүдөн баш тартуу, алкоголду, кофени, чайды, В тобундагы витаминдерди, бананды алып салуу зарыл.

Ренин, ангиотензин

Изилдөөнүн алдында эстрогендерди (1-2 айга), диуретиктерди (3 жумага), гипотензивдик препараттарды (бир жумага) кабыл алууну токтотуу керек. Кан алуу отурган же турган абалда жүргүзүлөт.

Альдостерон

Дарыгер менен макулдашуу боюнча изилдөөгө 8 күн калганда гипотензивдик каражаттарды, β-блокаторлорду, ич алдырмаларды, кортикостероиддерди, диуретиктерди, антидепрессанттарды токтотуу керек. Изилдөөгө 3 жума калганда альдостерон антагонисттерин токтотуу керек.

АКТГ, кортизол

АКТГ жана кортизол стресс гормондору болгондуктан, кан тапшыруу процедурасынын алдында 20 мүнөттүн ичинде тынчтанып, эс алуу зарыл. Кандайдыр бир стресс бул гормондордун канга негизсиз бөлүнүп чыгышына алып келет, бул бул көрсөткүчтүн көбөйүшүнө алып келет.

Бул гормондордун деңгээли сутка ичинде циклдик түрдө өзгөрүп турат, ошондуктан эртең менен саат 9га чейин жүргүзүлгөн изилдөөлөрдүн натыйжалары эң маалыматтуу болуп саналат.

Инсулин, С-пептид

Канды так эртең менен тапшыруу керек.

ГастроПанель^® (Гастрин-17, Гастрин-17 стимулдаштырылган, пепсиноген I, пепсиноген II, H. Pylori IgG)

Изилдөө үчүн канды 4-10 саат ачка болгондон кийин тапшыруу зарыл.

Гемостазиологиялык изилдөөлөр

Аялдарга анализди этек кирге чейин же андан кийин тапшыруу керек.

Антикоагулянттар менен терапияда жүргөн жана көрсөткүчтөрдү көзөмөлдөгөн бейтаптар дары-дармектерди кабыл алуу режимин так сактоосу зарыл. Дары-дармекти акыркы жолу кабыл алуу менен кан алуунун ортосундагы убакыт аралыгы туруктуу болушу керек.

Протеин С, Протеин S, Виллебранд фактору

Оорулардын курч мезгилинде жана антикоагулянттык дары-дармектерди кабыл алуу учурунда изилдөө жүргүзбөө керек (токтоткондон кийин 30 күндөн кем эмес өтүшү керек). Бирок эгерде бейтап антикоагулянттар менен терапияда жүрсө жана көрсөткүчтөрдү көзөмөлдөсө, дары-дармектерди кабыл алуу режимин катуу сактоо зарыл. Дары-дармекти акыркы жолу кабыл алуу менен кан алуунун ортосундагы убакыт аралыгы туруктуу болушу керек.

ПСА (жалпы, эркин)

Эрендик безинин биопсиясынан жана эрендик безди укалоодон кийин ПСАны аныктоо үчүн канды 2 жумадан эрте эмес тапшырууга болот. Операциядан кийинки ПСАнын деңгээли операциядан кийин 6 жумадан эрте эмес аныкталат. Изилдөөгө 1 жума калганда жыныстык катнаштан баш тартуу зарыл.

СА-125 энелик бездер

Этек кирден кийин 2-3 күндөн кийин тапшыруу маалыматтуураак.

РЭА

Жугуштуу, курч же өнөкөт оорулардан, ошондой эле инвазивдик диагностикалык процедуралардан (мисалы, биопсия) кийин 7-14 күндөн эрте эмес кан тапшыруу сунушталат.

Альфа-фетопротеин

Жугуштуу, курч же өнөкөт оорулардан, ошондой эле инвазивдик диагностикалык процедуралардан (мисалы, биопсия) кийин 7-14 күндөн эрте эмес кан тапшыруу сунушталат.

Инфекциялардын болушуна канды изилдөө

Изилдөөгө 1-2 күн калганда рациондон майлуулугу жогору азыктарды алып салуу керек.

Инфекциялардын бар экендигине изилдөөлөрдүн натыйжалары инфекциянын мезгилине жана иммундук системанын абалына көз каранды, ошондуктан терс натыйжа инфекцияны толугу менен жокко чыгарбайт. Оорунун алгачкы этабында сероконверсия пайда болот (оорунун курч мезгилинде антителолордун жоктугу). Күмөндүү учурларда 3-5 күндөн кийин кайталап анализ жүргүзүү максатка ылайыктуу.

Инфекция козгогучтарга каршы IgМ классындагы антителолордун бар экендигине канды изилдөөнү оорунун башталышынан 5-7 күндөн эрте эмес, ал эми IgG, IgA класстагы антителолорду 10-14 күндөн эрте эмес жүргүзүү керек. Бул иммундук система тарабынан антителолорду иштеп чыгуу мөөнөттөрү жана алардын канда диагностикалык титрде пайда болушу менен байланыштуу.